Nina abakaHlamvana bhul’umlilo eNdulinde ububaswe uMantshonga benoGqelebana.Namuhla kuphela iminyaka eyi169 kwalwa impi yaseNdondakusuka ebuye yaziwe ngokuthi yimpi yaBantwana.Le mpi yayiphakathi kwaBantwana beSilo uMpande oCetshwayo noMbuyazwe,yalwa ngomhlaka 2 kuZibandlela(Disemba).Ngokusho koSomlando kuthiwa kwathi ngenkathi iSilo uMpande sisanda kuhlala esihlalweni sobukhosi bakwaZulu kwafika amaBhunu oAndries Pretorious kwaNodwengu efuna ukuzocaciselwa ngeNkosana yeSilo sakwaNodwengu iSilo uMpande.Kuzokhumbuleka phela ukuthi iSilo uMpande size sihlale esihlalweni sobukhosi bakwaZulu nje ngamaBhunu aselekelela empini yaseMaqongqo ngo1840 ngenkathi sinqoba iSilo uDingane.Kuthiwa uPretorious kanye nabangane bakhe batheleka kwaNodwengu befuna iSilo uMpande sibakhombe okunguyena Mntwana owayezobusa uma sona sesikhotheme.Kuthiwa iSilo uMpande sabakhoma uMntwana uCetshwayo.Kodwa kwahamba kwahamba lwehla uthando lweSilo uMpande kuMntwana uCetshwayo,sathanda kakhulu uMntwana uMbuyazwe.Kangangokuthi ngisho noma nasekuncindeni ezindengezeni kwasenguMntwana uMbuyazwe owayesalandela iSilo uMpande ukuncinda odengezini,kungasayena uMntwana uCetshwayo.Kuthiwa kwasuka uNdunankulu uMasiphula ka Mamba Ntshangase waya kuMntwana uCetshwayo wafike wamutshela ukuthi bakaphaphame enze okuthile,kungenjalo uMntwana uMbuyazwe wayozobuthatha ubukhosi.Okwalandela lapho kwaba izigameko ezazenzeka kwaNodwengu,esinye salezo kwaba ukusinda koMntwana uCetshwayo ngenkathi abalandeli bakaMntwana uMbuyazwe behlele ukumjuma ngomkhonto emcimbini kwaNodwengu.Kuthiwa uMntwana uCetshwayo wasizwa nguMntwnaa uHhamu owamdonsa ngendlebe wathi makaphume ngesinyelela abaleke ngoba kukhona uzungu olwaluhlelelwe yena.Yagcina ilwile-ke impi yaseNdondakusuka yadla umhlanganiso ekaMntwana uCetshwayo.Abalandeli bakaMntwana uCetshwayo babezibiza ngokuthi bawuSuthu,abakaMntwana uMbuyazwe bezibiza ngokuthi bayiZigqoza.Kuthiwa ngemuva kwempi yaseNdondakusuka iSilo uMpande sasesibusa ngegama nje kuphela,kuthiwa uMntwana uCetshwayo nguyena owayeseshaya imithetho.
Khumu!